Prava i obaveze zaposlenih u Srbiji regulisana su na tri međusobno povezana nivoa:
- na prvom nivou nalazi se Zakon o radu, koji reguliše opšta prava i obaveze svih zaposlenih u Srbiji.
- na drugom nivou nalaze se kolektivni ugovori i pravilnici o radu, koji definišu međusobna prava i obaveze između grupe zaposlenih i njihovih poslodavaca. Zajedničkim imenom, kolektivni ugovori i pravilnici o radu nazivaju se „opštim aktima“. Kolektivni ugovori uređuju zajednička prava i obaveze zaposlenih u određenim privrednim delatnostima i sektorima, ili, na primer, zaposlenih koji su članovi određenog sindikata. Ako prava i obaveze zaposlenih u nekoj firmi ili ustanovi nisu uređena kolektivnim ugovorom, onda se uređuju pravilnikom o radu, koji važi za konkretnu firmu ili ustanovu.
- na trećem nivou nalazi se ugovor o radu, koji definiše odnos između određenog zaposlenog (na primer, tebe), i tvog poslodavca.
Šta je najvažnije?
Najvažniji je svakako Zakon o radu. Zapravo, on je toliko važan, da i opšti akti (kolektivni ugovor ili pravilnik o radu) i ugovori o radu moraju da se uklope u njegove odredbe, i to na način da mogu da daju zaposlenima samo ista ili veća prava od onih koja su predviđena Zakonom o radu. Isto tako, ni opšti akt ni ugovor o radu ne mogu da te postave u goru situaciju u pogledu tvojih radnih obaveza nego što to to radi Zakon o radu – već samo istu, ili bolju.
Ako se u opštem aktu ili u ugovoru o radu – slučajnom nepažnjom ili omaškom inače brižnih poslodavaca – ipak nađe neka odredba koja je u suprotnosti sa zakonom, poslodavci su dužni da, umesto nje, primenjuju zakon.
Na koga se odnosi Zakon o radu?
Zakon o radu odnosi se na sve zaposlene koji rade na teritoriji Republike Srbije, kod domaćeg ili stranog pravnog ili fizičkog lica – poslodavca, kao i na zaposlene koje je poslodavac poslao na rad u inostranstvo. Zakon se takođe odnosi i na strane državljane i osobe bez državljanstva (apatridi) koji rade kod poslodavca na teritoriji naše zemlje, osim u posebnim slučajevima koji se određuju zakonom.
