U pravu si! Online

Materinstvo i očinstvo

Materinstvo i očinstvo jesu pojmovi koje zakon koristi da označi jedinstvenu biološku vezu između deteta i onih koji su najzaslužniji za njegovo postojanje – a to su otac i majka. Čin utvrđivanja materinstva i očinstva ima ogromne zakonske posledice na život roditelja i deteta, jer upravo iz ovih formalnih „statusa“ proizilaze brojna međusobna prava i obaveze koja postoje u njihovom odnosu.

Majčinstvo i očinstvo evidentiraju se upisom u matičnu knjigu rođenih, prilikom prijave rođenja.

Ko je majka?

Porodični zakon Republike Srbije sadrži rečenicu koja zaista ne ostavlja mnogo prostora za dilemu: “majka deteta jeste žena koja ga je rodila”. Ukoliko dilema ipak postoji – odnosno, ako je kao majka registrovana osoba koja majka nije (do čega može doći, na primer, „zamenom identiteta“ u porodilištu), materinstvo je moguće osporiti sudskim putem. Ovaj postupak ne može da pokrene svako kome to padne na pamet, već samo:

  • žena koja tvrdi da je prava majka, ali nije upisana kao majka u matičnu knjigu rođenih;
  • žena koja je upisana kao majka, ali tvrdi da to nije;
  • dete o čijoj je majci reč. Ako je dete maloletno, postupak u njegovo ime može pokrenuti njegov staratelj;
  • muškarac koga zakon smatra ocem deteta.

Postoje i slučajevi u kojima niko nije registrovan kao majka – recimo, kolevka sa bebom nađena je pred vratima porodilišta – i kada u matičnoj knjizi rođenih stoji jednostavno „majka nepoznata“. I tada je moguće pokrenuti sudski postupak radi utvrđivanja majčinstva, samo što, u ovom slučaju, pravo pokretanja postupka imaju samo dete i žena koja tvrdi da je njegova majka.

Ko je otac?

Ako je dete rođeno u braku, ocem se smatra majčin muž. Tako će biti čak i u slučaju razlaza roditelja: otac je bivši muž majke, pod uslovom da je dete rođeno u roku od 300 dana od trenutka donošenja presude o razvodu, i da se majka u međuvremenu nije ponovo udala.

Ako je dete rođeno van braka, ocem deteta biće proglašen muškarac koji je priznao dete, odnosno onaj čije je očinstvo utvrđeno sudskom presudom, nakon postupka za utvrđivanje očinstva.

Očinstvo/materinstvo i biomedicinsko začeće

U vezi sa utvrđivanjem majčinstva i očinstva pri biomedicinskom začeću, imamo dve mogućnosti koje, na prvi pogled, mogu izgledati malko zbunjujuće.

U prvoj situaciji, žena koja želi da postane majka nema “adekvatnu” jajnu ćeliju (ili je nema uopšte), pa joj je druga žena, donatorka jajne ćelije, ustupi (donira). Donirana jajna ćelija oplođuje se semenom muža ili vanbračnog partnera žene koja je ćeliju primila. Zakon onemogućava donatorku da traži utvrđivanje materinstva – majka će uvek biti žena koja je dete rodila.

U drugoj situaciji, muž ne može da proizvede “adekvatno” seme, pa se ženina jajna ćelija oplođuje semenom donatora. Analogno prethodnoj situaciji, ocem će se smatrati muž ili vanbračni partner majke deteta – pod uslovom da je za biomedicinsko oplođenje dao pismeni pristanak. Njegovo očinstvo je zakonski nemoguće osporiti.

VN:F [1.9.22_1171]

Oceni članak!

Razumljiv?
Koristan?
Zanimljiv?
Ocena:
4.8/5
(Ukupan broj ocena:4)
This entry was posted in Roditelji i deca and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink. Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Post a Comment

Your email is never published nor shared. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*
*

  • Podrška

  • btd

    btd
  • netherlands

    netherlands
  • Ministarstvo

    ministarstvo omladine i sporta
  • microsoft

    microsoft
  • paragraf

    paragraf
  • b92

    b92
  • ringier

    ringier
  • mtv

    mtv
  • boje

    boje